Seveso Kazası ve Direktifi

Seveso, İtalya’nın kuzeybatısında Milano’ya 20 km uzaklıkta küçük bir kasabadır. Kentin hemen yanı başındaki ICMESA Chemical Company’ye ait fabrikada 10 Temmuz 1976 günü üretim reaktöründe, kontrolden çıkan operasyon sonucu çevreye 2, 3, 7, 8 – tetraklorodibenz-p-dioksin (TCDD – Seveso Dioksin ) gazı salınımı olmuştur. Bu gaz, bugüne kadar bilinen en zehirli gazlardandır.

 

Kimyasal Reaksiyon Mekanizması

Kimyasal Reaksiyon Mekanizması


1, 2, 4, 5 – tetraklorobenzen (1)’in sodyum hidroksit ile nükleofilik yer değiştirme tepkimesi vermesi sonucunda 2, 4, 5 – triklorofenol (2) elde edilir. Elde edilen bu ürün hekzaklorofen üretimi için ara ürün olarak kullanılır.

Tepkimenin gerçekleşebilmesi için elde edilenden daha yüksek bir sıcaklık gerekiyordu.  Bu nedenle, enerji üretimin türbininden çıkan atık gazın harici ısıtma bobininin etrafından geçirilerek kimyasal reaktör kazanına aktarılmasına karar verildi.  Atık gazın basıncı normalde 12 bar, sıcaklığı ise 190 °C idi. Elde edilen reaksiyon karışımının sıcaklığı ise 158 °C idi ve bu kaynama sıcaklığı olan 160 °C’ye çok yakın bir değerdi. Karışımın sıcaklığı 230 °C’ye ulaştığında güvenlik testleri ekzotermik bir yan tepkime başlangıcı gösterdi ama ekipmanlarda buhar sıcaklığı okuma özelliği olmadığı için reaktörden sorumlu olan operatörler bunun farkına varamadı.

Prosesin son aşamasında, etilen glikolün damıtma yoluyla reaksiyon karışımından çıkarılması gerekiyordu. Fakat bu işlem tamamlanmadan durduruldu ve kimyasal salımlı kazaya neden oldu. Prosesin durdurulmasının sebebi ise İtalyan kanunlarınca, fabrikaların hafta sonları üretimlerine devam etmelerine izin verilmemesiydi.

Kazanın nedenleri arasında ayrıca, triklorofenol üretmek için, diğer şirketlere göre daha tehlikeli bir reaksiyon seçimi ve reaktörün yeterince soğutulmadan bırakılmasına olanak sağlayan tehlikeli işletim uygulamaları vardır.


ETKİLERİ

Etkilenen alan, toprak yüzeyindeki TCDD konsantrasyonlarına göre A, B ve R bölgelerine ayrıldı. A bölgesi daha sonra 7 küçük bölüme daha ayrıldı. Yerel halka yörede yetişen sebze, meyveleri yememesi ve hatta dokunmaması yönünde uyarılar yapıldı.

  • A bölgesinde, toprakta metre karedeki TCDD konsantrasyonu 50 mikrogramdan fazlaydı ve 736 kişi bulunmaktaydı.
  • B bölgesinde, toprakta metrekaredeki TCDD konsantrasyonu 5-50 mikrogram arasındaydı ve 4.700 kişi bulunmaktaydı.
  • R bölgesinde ise, toprakta metrekaredeki TCDD konsantrasyonu 5 mikrogramdan azdı ve 31.800 kişi bulunmaktaydı.

Birkaç gün içinde çoğunluğu tavuk ve tavşan olmak üzere 3.300 hayvan ölü bulundu. TCDD’nin besin zincirine karışmasını önlemek için hayvanların acil olarak telef edilmesi gerektiğine karar verildi ve 1978 yılına gelindiğinde tam 80.000 hayvan imha edildi. 15 çocuk cilt iltihaplanması nedeniyle hastaneye yatırıldı. 

ICMESA fabrikasının iki direktörü Herwig von Zwehl ve Paolo Paoletti tutuklandı. 

Seveso kazasının ardından yapılan araştırmalar sonucunda;

  • Şirket yönetimi ve yerel yönetimler tarafından işletilen güvenlik operasyonlarının kötü yönetildiğine ve operasyonların yetersiz olduğuna karar verildi.
  • Kamuya gaz salınımı olduğu bir hafta sonra açıklandı ve bir hafta geçmesine rağmen tahliyeye başlatılamadı.
  • Küçük kırsal topluluklar, sağlık için oldukça zararlı olan bu zehir ile yüzleşerek acı bir deneyim yaşadı.

 

Hastalıklı Hayvanların Toplanması

Hastalıklı Hayvanların Toplanması

 

A Bölgesi - Giriş ve Çıkışlar Kapalı

A Bölgesi – Giriş ve Çıkışlar Kapalı


SEVESO Direktifi

İtalya’nın Seveso kentinde 1976’da gerçekleşen endüstriyel kaza sonrasında, endüstriyel donanımlarda kaza önleme üzerine Avrupa Birliği, Seveso Direktifi’ni kabul etti. Seveso Direktifi çeşitli zaman aralıklarıyla güncellendi ve eklemeler yapıldı. İlk olarak 1996 yılında güncellendi ve Seveso-II Direktifi olarak yayımlandı. Son olarak Seveso-III Direktifi 1 Haziran 2015 tarihi itibariyle Avrupa Birliği bünyesinde uygulanmaya başlandı.

Seveso Direktifinin iki temel amacı bulunmaktadır. Birincisi, tehlikeli maddelerden kaynaklanan büyük kazaların önlenmesi, ikincisi ise meydana geldiği durumda insanlar ve çevre için doğabilecek sonuçların en aza indirgenmesini sağlamaktır. Topluluk çapında yüksek koruma düzeyinin sağlanması için ciddi bir biçimde takip edilmesi gerekmektedir. Direktifin esas aldığı değerler aşağıdaki gibidir;

  • Kimyasal maddelerin sınıflandırılarak paketlenmesi ve etiketlenmesi,
  • Daha önce yaşanmış olan büyük endüstriyel kazaların araştırılması, yapılan yanlış uygulamaların raporlanması ve denetimi,
  • Direktifte belirtilen görevlerin yerine getirilmesi ve denetimi için yetkili bir otoritenin belirlenmesi,
  • Arazi kullanımının planlanması,
  • Halkın bilgilendirilmesi,
  • Herhangi bir büyük endüstriyel kaza sırasında uygulanacak acil durum planlarının hazırlanıp test edilmesi ve gerekli görüldüğünde güncellenmesi,

Seveso Direktifine göre işletmelerin genel yükümlülükleri şu şekildedir;

  • Bildirim (Operasyon başlangıcında ve önemli değişikliklerde),
  • Güvenlik Yönetim Sistemleri,
  • Büyük Kaza Önleme Politikası,
  • Güvenlik Raporu,
  • Acil Durum Planları,


Kaynaklar:

Disastro di Seveso, Erişim Tarihi 20 Ekim 2015, http://ejolt.cdca.it.
Seveso Disaster, Erişim Tarihi 20 Ekim 2015, https://en.wikipedia.org.
SEVESO, Erişim Tarihi 20 Ekim 2015, http://www.csb.gov.tr

Send this to friend