Kendini ve dünyayı koru !

Güvenli Laboratuvar Çalışmaları

Öncelikle herkese güvenli laboratuvar çalışmaları dileyerek başlamak istiyorum yazıma. Hepimizin bildiği ve bazılarımızın maalesef kazaya maruz kaldığı yerlerden biri şüphesiz ki laboratuvarlardır. (Özellikle Kimya Laboratuvarları). Kaza riskinin yüksek olduğu laboratuvarlarda güvenlik önlemleri alınması gerektiği herkes tarafından bilinmekte ve akıldan çıkarılmaması gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken küçük noktalarla olası tehlikelere karşı hayatımızı korumak görevimiz. Unutmayalım ki uyduğumuz her kural bizi korur ve hayata bağlar. Uymadığımız her kural ise hem bize hem de yakın çevremize zarar verir. Bu demek oluyor ki  laboratuvarlara girdiğimizde üstlendiğimiz bir sorumluluğumuz var.

Herhangi bir laboratuvar ortamına girdiğinizde öncelikle oradan sorumlu kişilerin sizleri bilgilendireceği konuları dinlemeli ve uyarılarını dikkate almalısınız. Laboratuvar sorumluları genellikle sizlere laboratuvar güvenlik planı, acil durum koşulları ve planı, yangın tüplerinin bulunduğu yerleri, göz yıkama ve genel duş yerleri, ilk yardım ekipmanlarının konumu, kimyasal formların nerelerde bulunduğu ve nasıl kullanılması gerektiği konularında bilgilendirirler. Eğer girdiğiniz laboratuvarda bu konularda bilgilendirilme yapılmıyorsa veya bilgi eksikliği varsa, bu durumu sormayı ihmal etmeyin. Çünkü bu durumu sormamanız risk almanız demektir !

Kimya Laboratuvarlarında Korunma ve Güvenlik Kuralları

Özellikle kimya laboratuvarları daimi bir tehlike kaynağıdır. Kurallar, riskleri azaltmak için oluşturulur ve uygulanırlar. Tehlike her zaman vardır. Uyguladığımız kurallar tehlikelerden kaynaklanacak kayıp, yaralanma gibi zararlı sonuçları asgari seviyeye indirir. Hiçbir zaman “0” risk diye bir kavram yoktur !

Şimdi laboratuvarlarda kesinlikle uymamız gereken kuralları inceleyelim…

 

Koruyucu donanımlar ve ekipmanlar

Koruyucu donanımlar ve ekipmanlar

 

  • Kişisel koruyucu ekipmanların kullanımı laboratuvar kurallarının en başında gelir. Laboratuvar önlüğü, göz koruyucu ekipmanlar, maskeler ve eldivenler olmazsa olmazlardır. Fakat bu ekipmanlar da ortamda çalışılan kimyasala, kimyasalın özelliklerine ve yüksek sıcaklıkta yapılması gereken koşullara göre değişmektedir. Örneğin; hepimizin kullandığı ve genellikle “Doktor” eldiveni olarak tabir ettiğimiz eldivenler, her kimyasal için ve her sıcaklık koşulunda kullanılamaz!
  • Çalışma yapacağınız kimyasalın Malzeme Güvenlik Bilgi Formlarını (MSDS) dikkatli okumalı ve koruyucu ekipmanlarınızı ona göre seçmelisiniz.
  • Tehlikeli kimyasalların zarar vermesini engellemek için laboratuvar önlüğü kapalı durumda olmalıdır. Kullanacağınız ayakkabılarınızı  kesinlikle açık seçmemeli ve yüksek topuklu giymemelisiniz!
  • Laboratuvarda çalışmalarınızı gerçekleştirirken özellikle bayanların dikkat etmesi gereken konulardan biri de saçlardır. Çalışmalarınızı gerçekleştirirken saçlarınızı toplamalısınız. Ayrıca takılma ve kaza riskine karşı kolye, küpe, bileklik gibi aksesuarlarınızı takmamalısınız.
  • Kimyasal bulaşma riskine karşı laboratuvara yiyecek ve içecek getirmemeli ve tabii ki tüketmemelisiniz.
  • Çalışmalarınızı gerçekleştirdikten sonra kullandığınız eldivenleri atmalı ve ellerinizi mutlaka yıkamalısınız.
  • Kimyasalların koklanmaması ve tadılmamasını gerektiğini hepimiz biliyoruz. Ayrıca deney dışında farklı amaçlar için kimyasalları kullanmamalısınız.
  • Kimyasallar gerektiği zaman kullanılmalı ve kimyasalların kullanılacağı malzemelerin temiz olmasına dikkat edilmelidir. Kontaminasyona karşı laboratuvar ekipmanlarını distile su ile yıkamalı, kullandığımız ekipmanları da işleminiz bittikten sonra temiz bir şekilde yerine kaldırmalısınız.
  • Derişik asitlerle yapılan çalışmalarınızda daha dikkatli olmanız gerekir. Derişik asitlerin güvenlik formlarını daha dikkatli okumalı ve tüm önlemleri almalısınız.
  • Kimyasalları tanıma ve çalışma güvenliği

    Kimyasalları tanıma ve çalışma güvenliği

     

  • Kimyasal kokusu ağır ve solunuma zararlı maddeleri kullanırken, çalışılan kimyasala uygun maske kullanmalı ve çalışmanızı çeker ocakta gerçekleştirmelisiniz. Özellikle; organik çözücüler, sülfürik asit, nitrik asit, hidroklorik asit, hidroflorik asit gibi asitlerle bromür, hidrojen kükürt, hidrojen siyanür, klorür gibi zehirli gazlar ile çalışırken çeker ocağı kullanmalısınız!
  • Kimyasalların saklanması ve depolanması da dikkat edilmesi gereken noktalardan bir tanesi. Kullandığınız kimyasalın saklama koşulları hakkında yeterli bilgiye sahip değilseniz, bu konuda mutlaka yardım almalısınız.
  • Hazırladığınız, kullandığınız malzemelerde doğru etiketleme yapma konusuna dikkat etmelisiniz. Yanlış etiketleme büyük tehlike demektir.
  • Kimyasal atıklarınızı laboratuvarlar direktiflerine uygun yerlerde bertaraf etmelisiniz. Bu konuda laboratuvar sorumluları uygun yerleri göstereceklerdir. Kesinlikle lavabolara kimyasal atıklarınızı dökmeyin!!

Laboratuvarlarda alınması gereken kuralların önemli bir kısmını sizlerle paylaştım. Laboratuvarlarda güvenli çalışmanın altın kurallarından biri de yapılacak olan çalışma hakkında eksik bilgiye sahip olmamaktır. Çalışmanız hakkında tam bilgi sahibi olmanız sizi dikkatsizlikten, olumsuz fiziksel koşullardan ve en önemlisi kazalardan korur.

            Hayatla olan kimyasal bağınızı koparmayın….

                                    Mutlu ve sağlıklı biten laboratuvar çalışmalarınız olsun…

Önce güvenlik !

Önce güvenlik !

 

Kaynaklar

Kimya Laboratuvar Güvenlik Kuralları, İTÜ, Erişim Tarihi, 16 Eylül 2015;
www.kimya.itu.edu.tr/TR/dosya/laboratuvar-guvenlik…/pdf.html
Laboratuvar Güvenliği ve Çalışma Koşulları, Erişim Tarihi, 16 Eylül 2015;
http://fen.erciyes.edu.tr/biyoloji/UserFiles/File/biyoloji/yuklenendigerdosyalar/Laboratuvar%20g%C3%BCvenli%C4%9Fi%20ve%20%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma%20kurallar%C4%B1.pdf

Send this to friend