Anasayfa » Haberiniz Olsun » Kimya'dan Haberler » Bildiklerinizi Unutun, Helyum Bileşik Yapıyor!
Bildiklerinizi Unutun, Helyum Bilesik Yapıyor!
Bildiklerinizi Unutun, Helyum Bilesik Yapıyor!

Bildiklerinizi Unutun, Helyum Bileşik Yapıyor!

Yıllardır kimya derslerinden aşina olduğumuz üzere helyum periyodik tablonun en az reaktif olan üyesidir ve diğer atomlarla kararlı bileşik oluşturamaz. Hatta bu yüzden altı elementten oluşan soygazlar kategorisinin de başını çekmektedir.  Soygazlar, genel olarak kararlı bir yapıya sahip olduğundan diğer atomlarla bileşik oluşumu çok fazla gözlenmez, fakat çok yüksek basınç altında bazılarının bileşik oluşturduğu gözlenebilmiştir. Utah Eyalet Üniversitesi’nde görevli olan ve bu araştırmada görev alan Ivan Popov, yüksek basınç uyguladığında kimya değişir ve bu değişim, hem dünya üzerinde hem de Satürn gibi diğer gezegenlerde de elde edilebilir diye ifade etmiştir. Bu yüzden soygazlar da iki grupta incelenebilir. Kripton, ksenon ve radon az da olsa reaktifliğe sahip olmasına rağmen argon, neon ve helyumdan oluşan diğer grup hiç reaktif değil diye biliniyordu, ta ki 2017 yılına kadar. Aynı ekipte yer alan Alex Boldyrev de, dünyanın çekirdeğinde ya da devasa komşularda çok yüksek basınç uygulandığında helyumun da kimyasının tamamen değişeceğini eklemiştir.

Helyum için daha önceden de bileşik oluşturma girişiminde bulunuldu fakat sonuçta kararlı bileşik oluşumu gözlenemedi. Helyumun diğer atomlarla etkileşime girmesi Van der Walls kuvvetleri ile gerçekleşti ve iyonik ya da kovalent bağ oluşumu gözlenmedi. Helyumun bu kararlılığı göstermesinin sebebi de kapalı bir elektron dizilimine sahip olmasıdır. Yani son yörüngesinde kararlı bir yapıya sahip olacak kadar elektron var. Fakat yapılan son araştırmada helyumun sodyum ile kararlı bir bileşik oluşturduğu gözlendi. İlk olarak bilgisayarda kristal yapıya sahip bir bileşik öngörüldü ve bunun fiziksel hale geçirilmesi için atmosferik basıncın 1,1 milyon katı kadar basınç uygulanması gerekti. Sonuçlar inanılmazdı, daha önce hiç görülmemiş olan Na2He bileşiği elde edildi. Bu inanılmaz bileşiğin yanı sıra daha da ilginç bir sonuç ortaya çıktı: Herhangi bir kimyasal bağ olmaksızın bu iki farklı atom bir arada duruyordu. Çin’deki Nankai Üniversitesi’nden Xiao Dong keşfedilen bileşiğin çok özgün bir yapıya sahip olduğunu, helyumun herhangi bir kimyasal bağ yapmamasına rağmen bu birlikteliğin sodyum atomları arasındaki kimyasal etkileşimi de değiştirdiğini ve elektronları kübik boşluklara iterek izole bir yapı oluşturduğunu ifade etti.

Oluşan yeni kristal yapıdaki bileşiğin görünümü aşağıdaki şekilde incelendiğinde daha da netleşecektir. Mor olanlar sodyum, yeşil olanlar helyum ve elektronlar kırmızı renkte ifade edilmiştir.

Bildiklerinizi Unutun, Helyum Bilesik Yapıyor!

Bildiklerinizi Unutun, Helyum Bilesik Yapıyor!

Daha ayrıntılı bilgi arayanlar için yapılan araştırma ve sonuçları Nature Chemistry’de yayınlandı.

 

Kaynaklar:

  • Forget What You’ve Learned – Scientists Just Created a Stable Helium Compound, Erişim Tarihi: 21 Şubat 2017, http://www.sciencealert.com/forget-what-you-learned-scientists-might-have-just-created-a-stable-helium-compound
  • Forget what you were taught in chemistry class: Bizarre new helium compound may rewrite science books. Erişim Tarihi: 21 Şubat 2017, http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-4199576/Bizarre-new-helium-compound-rewrite-science-books.html

 

Send this to friend