Anasayfa » Hayatın İçinden » Bunları Biliyor Musunuz? » Asla Pes Etmeyen Mucit: Charles Goodyear
Asla Pes Etmeyen Mucit: Charles Goodyear

Asla Pes Etmeyen Mucit: Charles Goodyear

Doğal kauçuk, Amazon Ormanları’nda kauçuk ağaçlarının (Hevea brasiliensis) öz suyundan elde ediliyordu. Bu nedenle bu ağaçlara ‘‘ağlayan ağaç’’ manasına gelen cahutchu adı verilmişti, yerliler tarafından birçok alanda yaygın olarak kullanılıyordu. Amerika’nın keşfiyle birlikte kauçuk Avrupalılar tarafından da bilinir oldu. Avrupa’da ilgi odağı haline geldi ve kauçuk talebinde bir patlama yaşandı. İhtiyacın artmasıyla birlikte doğal kauçuk yetiştirmeye elverişli ülkelerde bol miktarda kaliteli doğal kauçuk üretilse bile, kauçuk temininde başka ülkelere bağımlılığın önüne geçmek amacıyla sentetik kauçuk üretilmesi ile ilgili çalışmalara başlandı. Özellikle I. ve II. Dünya Savaşları sırasında doğal kauçuğa ambargo konulması ABD, Rusya ve Almanya gibi pek çok ülkede sentetik kauçuk çalışmalarına ağırlık verilmesine neden oldu. Ama kauçuğun sıcakta yapışkan olan hali, soğukta sertleşen yapısı bu malzemeye olan ilginin zamanla azalmasına neden oldu. Kauçuğun ortam sıcaklığı ile hal değiştirmemesi için ve her zaman sert-elastik bir halde kalmasını sağlamak amacıyla inatçı, azimli bir mucit olan Goodyear’ın yıllarını kauçuğa adaması gerekiyordu…

Charles Goodyear (1800-1860), babasının hırdavat dükkanının iflas etmesiyle birlikte yeni iş arayışına girmişti. 1834 yılında kauçuk can simitleriyle ilgili geliştirdiği yeni fikirleriyle ABD’nin ilk kauçuk üreten firması Roxbury Doğal Kauçuk Şirketine girdi. Ancak firma tarafından üretilen kauçuk ürünler satılmamış, satılanlar ise iade edilmişti. Çünkü Brezilya’dan getirilen bu malzeme sıcak havalarda yapışkan iken, soğuk havalarda ise hayli sert bir hal almıştı.

Charles Goodyear’ın o gün kauçuk şirketinden çıkarken yaşadığı hayal kırıklığı hikayesini sonlandırmamış aksine bundan sonra tüm zamanını ve parasını uğrunda harcadığı araştırmalarını başlatmıştır. Amacı, doğal kauçuğun yapışkanlığını giderip sert ama aynı zamanda esnek bir malzeme üretmek olmuştur. Üstelik bu malzemenin mekanik özelliklerinin sıcaklıkla değişmemesi gerekmektedir. Bunu başarabilirse çok zengin olacağını düşünmüş, tüm parasını ve zamanını bu malzemeyi üretmek için harcamıştır. Maddi sıkıntılar çekmesi nedeniyle araştırmalarına arkadaşlarından aldığı borçlarla devam etmiştir. Ancak ödeyemediği borçlar yüzünden kendi deyimiyle ‘‘alıştığım otelim’’ dediği hapishanede kaldığı dönemlerde bile, eşinin kendisine temin ettiği ham kauçuk ve merdane ile denemelerini sürdürmüştür.

Goodyear, ham kauçuğu farklı kimyasal maddelerle karıştırmış, ısıtmış, soğutmuş kısaca aklına gelen her yöntemi denemiştir. Elinde ham kauçuğun bittiği bir gün daha önceden boyadığı kauçuğun üzerindeki boyayı silmek için nitrik asit kullanmış ve bronz renginden kurtulmak istediği kauçuk simsiyah olmuştur. İşe yaramaz diye düşündüğü bu kauçuk örneğini bir kenara koymuştur. Ancak birkaç gün sonra bu örneğin yumuşadığını, yapışkan halinin azaldığını ve kumaşa benzediğini fark etmiştir. ‘‘Bu defa tamam’’ dese de aslında sonuç yine başarısız olmuştur. Lakin başarısız olduğunu her zaman pek de çabuk anlamamıştır ve bazı yöntemlerin patentini almış hatta üretim bile yapmıştır.

Hükümet tarafından aldığı 150 posta çantası siparişinde çantaları birkaç günde imal ettikten sonra başarısından emin bir şekilde ailesiyle birlikte tatile gitmiştir. Ancak döndüğünde bütün çantaların şekillerinin bozulduğunu, kumaş görüntüsünün yerini o bildiğimiz yapışkan halin aldığını görünce büyük bir hayal kırıklığına uğramıştır. Yaşadığı başarısızlıklar, maddi imkansızlıklar, kötü hayat şartları ve bozulan sağlığı Goodyear’ı durdurmamıştır ancak her başarısız deneme sadece kendisinin değil ailesinin de hayatını zorlaştırmıştır.

1839 kışında Goodyear’ın yaşadığı küçük bir kazayla yıllar süren ve sonuç vermeyen bütün denemeler noktalanmıştı. Arkadaşından öğrendiği kükürtle kauçuğu karıştırma yöntemiyle yılmak bilmeden denemeler sürdürse de buluşunu bir türlü gerçekleştirememişti.

Charles Goodyear, çalışmalarına devam ettiği bir gün elindeki kükürtlü örneklerden birini yanlışlıkla sobanın üzerine düşürdü. Kauçuk parçasını hızla almaya çalıştı, çünkü kızgın sobanın üzerine düşen parçanın eriyeceğini düşünmüştü. Ancak kauçuk erimemiş aksine sert ve elastik bir hal almıştı. Böylece yıllardır aradığı sorunun cevabını bulmuştu. Aradığı sorunun cevabının sobaya düşen kauçuk parçasında gizlendiğini görebilmesi aslında yıllar süren çalışmaları sırasında edindiği bilgi ve deneyimler sayesinde mümkün olmuştu.

Goodyear artık kauçuğa nasıl istenen özellikleri kazandıracağını bulmuştu ama en iyi kauçuğu üretebilmesi için hala cevaplaması gereken pek çok soru vardı. Kükürtle sertleşme (vulkanizayon: uzun polimer zincir yapısına sahip doğal kauçuk kükürtle ısıtıldığında çapraz bağlı polimer haline gelir.) yöntemini optimize etmek için sonsuz bir sabırla farklı süre ve sıcaklıkları denemeliydi. En iyi ve istikrarlı sonuçları veren formülüne, ABD’de 1844 yılında patent aldı. Ancak yurtdışındaki patent girişimlerinde geç kalmıştı. İngiltere’de uzun yıllar kauçuk üzerine çalışan Thomas Hancock kendisinden sadece iki ay önce patent almıştı.

Bu konuda bugün farklı görüşler olsa da, bazı kaynaklar vulkanizasyon yöntemini kendisinin bulmadığı, Goodyear’ın sertleştirdiği kauçuk örneğinde yaptığı incelemelerle kükürt ve kauçuk karışımına rastladığına ve böylece bu yöntemin patentini aldığına dair bilgiler vardır.

Goodyear, kazandığı paranın büyük bir kısmını vulkanizasyon yöntemini kendisinin izni olmadan kullananlara karşı açtığı davalarda harcamıştır. Bulduğu yöntem ile para kazanamamak onu üzse de bilim dünyasına kattıkları onu sevindirmiştir. Ona göre kükürtle sertleştirilmiş kauçuk pek çok farklı alanda kullanılabilirdi ve tahmin ettiği gibi bunların büyük bir kısmı sonradan hayata geçirildi hatta çok büyük sektörler haline geldi. Lakin pastadan payını alamayan Goodyear 1860’da yoksul bir insan olarak öldü.

Bugün dünyanın en büyük kauçuk ve lastik firmalarından olan ve Charles Goodyear’ın ölümünden yaklaşık 40 yıl sonra kurulan Goodyear Şirketi, adını buluşuyla kauçuğun birçok alanda kullanılmasını sağlayan Charles Goodyear’dan almıştır.

Ancak bu şirketin ticari olarak yaşamını kauçuğa adayan Goodyear ile ve çocuklarıyla bir ilişkisi yoktur…

Bilimsel yaklaşım, araştırma, yaratıcılık ve analiz yeteneğimizi geliştirmek dileğiyle…

Kaynaklar:

 https://corporate.goodyear.com/en-US/about/history/charles-goodyear-story.html

http://www.pbs.org/wgbh/theymadeamerica/whomade/goodyear_hi.html

http://www.massmoments.com/moment.cfm?mid=175

https://global.britannica.com/biography/Charles-Goodyear

http://bilimteknik.tubitak.gov.tr

 

 

Send this to friend