Anasayfa » Hayatın İçinden » Bunları Biliyor Musunuz? » Ütü yaparken Kimya mı?
Ütü Yaparken Kimya Mı?

Ütü yaparken Kimya mı?

Kadınların belki de en nefret ettiği ve kaçmak istediği ev işi hiç şüphesiz ütü yapmaktır herhalde. Ama iş başa düşüp, ütülenecek olan kıyafetler dağ gibi biriktiğinde mecburen ütünün başına geçiyoruz, geçiyoruz da aslında kırışık olan ve ütülemeden düzleşmeyen kıyafetlerin sırrı ne olabilir diye hiç düşünmüyoruz. Bu sırrı kimya ile açıklamak mümkün.

Kıyafetlerimiz bildiğimiz üzere genelde pamuk, keten ve kenevirden üretilir. Bu bitkileri incelediğimizde hepsinin yapısında selüloz olduğunu görürüz. Selüloz binlerce glikoz molekülünün bir araya gelip lineer zincirler kurmasıyla oluşan bir polimerdir. Bu zincirlerde her bir glikoz molekülü yanındaki glikoza hidrojen bağlarıyla bağlanır. Hidrojen bağları normalde oldukça zayıf bağlar olmasına rağmen bir araya gelip bir ağ yapısı oluşturduklarında kuvvetli hale gelir. Ayrıca bu hidrojen bağları dinamik bir yapıya sahiptir, yani bu bağlar bazı durumlarda bozulup hızlı bir şekilde tekrar oluşabilir. Bu yüzden eğer bir kıyafeti dolabınıza asmak yerine kırışık bir şekilde bıraktığınızda son haline almaya başlar. Kıyafet üzerinizdeyken sabit duran bağlar bozulur kırışıklık halinde yeni yapıda bağlar tekrar kurulur.

Birde zaten buruşmuş olan kıyafetinize bir şekilde su gelirse işler iyice karışmaya başlar mesela hiç düşünmeden çamaşır makinesine attığınız kıyafetler gibi. Zaten çok küçük olan su molekülleri selüloz molekülünün arasına girmeye başlar ve hidrojen bağlarını kırar. Hidrojen bağlarını kıran su kıyafetlerde kayganlaştırıcı bir etki yaratır ve selüloz moleküllerinin birbiri üzerinde kaymasına olanak sağlar. Bu yüzden kıyafetler kuruduğunda pamuk son halindeki bağlarda kalır. Burada da devreye sıcak ve buharlı ütü girer. Sıcağın ve buharın etkisiyle hidrojen bağları kırılır ve biraz da baskı uyguladığımızda selüloz moleküllerinin birbirine paralel hale getirmeye zorlamış oluyoruz böylelikle kıyafetleriniz düzleşiyor.

Kaynaklar:

How chemistry can make your ironing easier, Erişim Tarihi: 19 Nisan 2017, http://www.iflscience.com/chemistry/how-chemistry-can-make-your-ironing-easier/

 

Send this to friend