Anasayfa » Hayatın İçinden » Ünlü Kimyagerler » Ebu Musa Câbir bin Hayyan

Ebu Musa Câbir bin Hayyan

 Ebu Musa Câbir bin Hayyan
 Doğum Tarihi ve Yeri  721 / 722 – Tus / Horasan / İran
 Ölüm Tarihi ve Yeri  808 / 815 – Küfe / Irak
 Milliyeti  Horasani / Farsi
 Yaşadığı Yer  Abbasi Halifeliği
 Mesleği  Fen, Simya, Eczacılık, Metalurji, Tıp

 

Kimya’nın kurucusu olarak anılan Ebu Musa Câbir bin Hayyan, 8. Yüzyılda (721-815) yaşamış çok yönlü bir bilim adamıdır. Batıda “Geber” olarak bilen Cabir bin Hayyan, eczacı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Bu da onun bilime atılmasında hızlandırıcı, artı bir etki olmuştur. İyi bir fen ilmi alan Cabir bin Hayyan, kimya, tıp, felsefe, astronomi ve matematik gibi alanlarda kendini geliştirerek çok yönlü bir âlim olarak 8. Yüzyılda yerini almıştır. Onun kimyanın kurucusu olarak anılmasının asıl sebebi ise simyayı, bir ilim olmaktan çıkarmasıdır. Cabir bin Hayyan, kendi geliştirdiği yöntemlerle kimyayı, analiz ve matematik gibi sağlam temellerle açıklamış ve kimya biliminin kurulmasını sağlamıştır. Daha sonra da bu alanda kendisini hızla geliştirmiştir. Edindiği tecrübeler, teknikler ve yeni icatlarıyla da Modern Kimya biliminin kaynaklarını oluşturmuştur.

Fransız bilim tarihçisi M. Berthelot, Cabir bin Hayyan hakkında şöyle diyor: “Aristo’nun mantık ilmindeki yeri neyse, Câbir bin Hayyân’ın kimya ilmindeki yeri de odur. Aristo, mantığın kurucusu ve üstadı olarak kabul edildiği gibi, Cabir bin Hayyan da kimyanın kurucusu ve üstadıdır.”

ebu-musa-cabir-bin-hayyam-00

 

Cabir Bin Hayyan kendisini alanında birçok şekilde ispatlamıştır. Bu durumunda altında da kimyayı tamamen bilime dayandırması, ilmini açıklarken bir yandan ayrıntıya değinip bir yandan da kısa ve öz bir dil kullanması yatıyor. Aynı zamanda kimya bilimini açıklamak için oluşturduğu semboller ve rakamlarla da kimyayı gerçekten dünyaya arz etmesi onu bu alanda bir öncü haline getirmiştir.

ebu-musa-cabir-bin-hayyam-01

Kimya alanındaki tüm teknik ve bilimsel alt yapıyı düşündüğümüzde hemen hemen her şeyin ona ait olduğunu söyleyebiliriz. Oldukça yoğun bir bilim hayatı olan Cabir bin Hayyan’ın yaptığı çalışmalar ve eserleri hakkında bahsetmeden önce eklememiz gerekir ki, kendisi bir bilim insanı olmakla beraber yaptığı deneylerin ve tahlillerin geçerliliği konusunda hiçbir zaman emin olmamıştır. Bilimin hızla ilerlediğini her yeni gün başka bir şeyin keşfedileceğinin farkında olup deneylerin ve tahlillerin ihtimaller üzerine kurulu olduğunu dile getirmiştir. Böylece yaşadığı çağın ileri görüşlü bir alimi olarak kimyaya ve insanlara ışık tutmuştur.

Yaptığı Çalışmalar

  • Dünya üzerinde ilk kimya laboratuvarını kurdu.
  • Kristalleşme, kalsinasyon, damıtma ve buharlaşma gibi birçok terimi kimyaya kazandırdı.
  • Maddelerin atomik yapısı ve reaksiyon oluşumları.
  • Ateşte yanmayan kâğıt icat etti.
  • Asitler, sodyum karbonat ve potasyumu buldu.
  • Zehirli maddeler üzerinde incelemelerde bulundu.
  • Boyalar, deriler ve deri boyama üzerine açıklamalarda bulundu.
  • Paslanmazlık, cam üretiminde mangan dört oksit’in kullanılması.
  • Kimya ile ilgili birçok madde tespiti ve onlara karşılık gelen Arapça isimler.
  • Cisimleri hassaslık derecesine göre sınıflandırma.
  • Farklı maddelerden yeni maddeler oluşturma gibi birçok çalışmaya imza atmıştır.

Eserleri

Oldukça fazla eser yazan Cabir bin Hayyan, ilgilendiği tüm bilim dallarıyla ilgili bir esere imza atmıştır. Dönemin koşullarını düşündüğümüzde birçok eseri günümüze ulaşmamış, yine birçok eseri ise basılmamıştır.

Kitâb-ül-Beyân – Kitâb-ül-Hacer

Kitâb-ün-Nûr – Kitâb-ül-İzâh

Kitâb-ül-Istakas-is-Sâlis – Tefsîr-ül-İstaka

Kitâb-üt- Tecrid – Kitâb-ül-Mülk

Kitâb-ur-Rahme – Kitâb-üş-Şems

Kitâb-ül-Kamer – Kitâb-ül-Hayvân

Kitâb-ün-Nebât – Kitâb-ül-Hikmet

Kitâb-ül-Anâsır – Kitâb-ül-Kimân-il-Meâdin

Kitâb-ül-Hilkat – Kitâb-ül-Hey’et – Kitâb-ün-Nakd.

Send this to friend