Anasayfa » Hayatın İçinden » Ünlü Kimyagerler » Nobel Ödüllerine İsim Veren Adam ve Dinamitin Mucidi: Alfred Nobel

Nobel Ödüllerine İsim Veren Adam ve Dinamitin Mucidi: Alfred Nobel

Hep yazılarımızda kimler Nobel ödülü aldı, hangi konu altında ödüle layık görüldü veya bu zamana kadar kaç ödül aldı gibi konulardan bahsettik. Peki ya Nobel ödülleri nereden doğdu, buna kim vesile oldu şimdi de bunu öğreneceğiz.

Alfred Nobel, bir kimyagerdi ama aynı zamanda edebiyata, şiire ve dilbilgisine de ilgi duyuyordu. Fransızca, İsveççe, Almanca, Rusça ve İngilizce olmak üzere tam 5 dil konuşabiliyordu. Amerika ve birkaç ülkede daha aldığı iki yıllık kimya eğitimi onun kimyaya olan ilgisini arttırmıştı. Aynı zamanda babasının da patlayıcılarla ilgileniyor olması onu biraz daha kimyaya yakın kılıyordu. Ve bu ilgisi ve içinde bulunduğu ortam onun “dinamitin muciti” olmasını sağladı.

nobel-ödüllerine-isim-veren-adam-dinamitin-mucidi-alfred-nobel-1

Alfred Nobel 21 Ekim 1833 yılında Stockholm şehrinde dünyaya geldi. Varlıklı bir iş adamının üçüncü çocuğuydu. Bir zaman sonra babasının işleri bozuldu ve iflas etti. Bunun üzerine aile Rusya’nın St.Petersburg şehrine taşındı. Baba Nobel burada mayınlar üzerine çalışmalar yaparak Rusya’nın Kırım Savaşı’ndaki mayın ihtiyacını karşıladı ve kısa sürede eski varlıklı günlerine geri döndü. Alfred Nobel iki yıllık kimya eğitimi için gönderildiği sırada Paris’te ünlü kimyager T. J. Pelouze’nin laboratuarında çalışırken patlayıcı bir sıvı olan ‘nitrogliserini’ keşfeden  Ascanio Sobrero ile patlayıcılar üzerine araştırmalar yaptı fakat çok güçlü bir patlayıcı olan nitrogliserin en ufak bir çalkalanmada büyük kazalara neden oluyordu. Bu sıvıyı kontrol altına almanın yollarını aradı. Savaşın sona ermesiyle mayın ticaretinin gerçekleşmemesi Nobel ailesini tekrar iflasa sürükledi ve İşveç’e geri döndüler. Kimya eğitiminin ardında da Alfred Nobel ailesinin yanına dönerek babasının laboratuvarında patlayıcılar üzerine çalışmalarına devam etti. Çalışmaları sırasında da yaşanan bir kaza, kız kardeşi Emily de dâhil olmak üzere 4 arkadaşının ölümüne neden oldu ve Alfred’in Stockholm sınırları içerisinde çalışma yapması yasaklandı. Fakat çalışmalarını sürdürmeye devam etti. Bir gün şans eseri bir tüp içerisindeki nitrogliserin kum yığınının üzerine döküldü ve herhangi bir patlama meydana gelmedi. Bu olayla nitrogliserin kum karışımının üzerine araştırmalarını yoğunlaştırdı ve sonuca ulaşarak 1864 yılında dinamit barutunu bulmayı başardı. Ve nitrogliserini kontrol edilebilir hale getirdi. Çalışmalarına devam ederek 1877 yılında da “balistit barut” adını verdiği dumansız barutu buldu.

nobel-ödüllerine-isim-veren-adam-dinamitin-mucidi-alfred-nobel-2

Alfred Nobel zeki, yaratıcı ve ileri görüşlü bir adamdı ekonomiden de iyi anlıyordu. 20’den fazla ülkede 80’in üzerinde silah ve patlayıcılar üzerine şirketler kurdu ve bu sayede büyük kazançlar elde etti.

Yazının başında da bahsettiğimiz gibi bir kimyacı olmasına rağmen edebiyatı ve felsefeyi de çok seviyordu. Bu da onu insanlığa derin şefkat ve ilgi duyan bir kişilik haline getiriyordu. Buluşları ilk zamanlarda madencilikte, yol ve tünel yapımları gibi insan için faydalı bir şekilde kullanılırken savaşların başlamasıyla insanların kolaylıkla öldürülmesi için kullanılmaya başlaması Alfred Nobel’i oldukça üzüyordu. Fakat bu durumu engellemek adına da artık elinden bir şey gelmezdi, dinamit herkes tarafından biliniyor ve kullanılıyordu. Bir Nobel Vakfı kurdu ve tüm servetini bu vakfa bağışladı.

10 Aralık 1896 yılında hayatını kaybeden Alfred Nobel vasiyetinde “tıp, fizik, kimya, edebiyat ve barış” alanında insanlığa büyük hizmet sağlamış kişilere Nobel Vakfı aracılığıyla ödüller verilmesini istedi. Bizim de sürekli bahsettiğimiz Nobel ödüllerinin adı da buradan gelmektedir. Nobel ödülleri her yıl Alfred Nobel’in ölüm günü olan 10 Aralık’ta diploma, madalya ve para ödülü olarak İsveç Kralı tarafından Stockholm’ da verilmektedir

Kaynaklar:

Görsel Kaynaklar:

 

Send this to friend