Anasayfa » Sektörler » Boya ve Kaplama Teknolojileri » Boya ve Türleri nelerdir? Türkiye’de Boya Üretim Faaliyetleri

Boya ve Türleri nelerdir? Türkiye’de Boya Üretim Faaliyetleri

“Hayatın rengini fark etmek kişinin benliğinden ileri gelir şüphesiz… Ona baktığınız renkli pencere ve sonsuz özgürlük hissiyle sizler, dünyayı aslında kocaman bir gökkuşağı haline getirebilirsiniz. Yeter ki siz ona bakmasını bilin…”

Hayata sanatla yaklaşma tutkum beni kimya gibi bilimsel bir alanda dahi böylesine soyutlaştırdı. Bana ait bir ön sözü yazıma rahatlıkla adapte etsem de biliyorum ki saatlerce bir elinde fırça diğer elinde ruloyla o duvar senin bu duvar benim dolaşan abilerimizin “bırak bu sanat işlerini sen asıl hayata dön” dediklerini inceden inceye duyar gibiyim. Haklısınız abilerim! Bu yüzden terimi bol uzun bir yazıyla sizleri baş başa bırakıyorum.

 

Boya Nedir? Nasıl Üretilir?

Herhangi bir yüzeyin üzerinde fiziksel değişikliğe neden olan, kişinin tercihine göre tasarım veya yüzey koruma gibi alanlarda kullanılmak üzere üretilmiş kimyasal maddelerdir. Esasen sentetik boyalar haricinde 2 boya türü daha vardır. Bunlardan ilki doğal boyalardır. Bu boyalar ilkel yaşamın hakim olduğu topluluklarda insanların bitki ve hayvanlardan elde ederek kullandıkları boya türüdür. Bir diğer tür ise madeni boyalardır. Bu boyalar ise renk veren çinko, krom gibi çeşitli madenlerin dövülmesi ve sıvılaştırılması ile elde edilen boyalardır. Gelelim sentetik boyalara… Kendi içinde toz ve sıvı olmak üzere ikiye ayrılan boya, içerisinde 4 temel unsuru barındırır. Bağlayıcılar, pigmentler, çözücüler ve diğer katkı maddeleri… Bu 4 maddenin her biri boya üretiminde, boyaya farklı açılardan katkı sağlamaktadır. Başlıca katkıları;

Bağlayıcılar: Boyaya sertlik, parlaklık, renk dayanıklılığı, yüzeye yapışma gibi birçok katkı sağlar.

Pigmentler: Boyaya rengine veren pigmentler dayanıklılık, mor ötesi ışınları yansıtma, korozyonu önler.

Çözücüler: Boyanın kimyasalını değiştirmeden boyayı inceltmeye yarayan maddedir.

Katkı Maddeleri: Boyada aranılan matlık, dolgu, boyayı iyileştirme gibi birçok farklı durum için kullanılan maddelerdir.

Bu 4 kavram haricinde boya üretiminde karşımıza extenders, kimyasal ajanlar, solventler ve incelticiler gibi boyanın özelliğini değiştiren kavramlarla karşılaşmaktayız.

Boyalarda aranılan özellikler; Hava koşullarına dayanıklılık, kimyasal ve fiziksel etkilere dayanıklılık, kapatıcılık, kolay uygulanabilirlik, doygunluk, parlaklık ve yüzeylere etkili yayılma.

Özelliklerine Göre Boyalar; İnşaat boyaları, gıda boyaları, zemin boyaları, uçak boyaları, ahşap boyaları, otomotiv boyaları, gemi boyaları, sanat boyaları.

Sıvı Boya ve Toz Boya Üretim Aşamaları

Sıvı ve Toz Boya Üretim Aşamaları


Boya Üretimi Nasıl gerçekleşir?

Her boya üretim şekline göre çeşitlilik gösterir. Bu maddelerin türüne, miktarına, hazırlanma şekline, katkı maddelerine ve işlem sürelerine göre değişkenlik gösterir. Bu noktada boya üretimi şemada gösterilen aşamalara uygun olarak gerçekleşir.

 

Türkiye’de Boya Üretimi

Ülkemiz boya sanayi toplam üretim kapasitesi bakımında Avrupa’nın 6. Büyük üreticisi olarak yer alır. Üretim kapasitesi yıllık 800 bin tondur. Bunu orana dönüştürdüğümüzde  %65’e karşılık gelir. Bu oranın % 55’i su bazlı boyaları, % 45’i ise de solvent bazlı boyaları içerir. Ülkemiz %20’si büyük ölçekli olmak üzere 600’e yakın küçük işletme tarafından boya üretim tesisleri bulunmaktadır. Tümü özel olan bu işletmeler üretim türleri bakımından çeşitlilik gösterir. Bunların içinde ileri teknoloji kullanan da, basit üretim teknikleriyle üretim yapan da bulunmaktadır. Çoğu ithal hammadde kullanan bu tesislerin sadece %35’i yerlidir. Yani sektör genel olarak dışa bağımlıdır. Tüketim açısından ülkemizi düşündüğümüzde ise hızla büyüyen inşaat sektörü boya tüketiminde başı çekmektedir. Bu sırayı ahşap mobilya boyaları %15’le, deniz boyaları %3, otomotiv boyaları %9, metal boya ve vernikler %9, toz boya %7 ve diğer boyalar yaklaşık %2 payla sırayı devam ettirmektedir.

 

Boyaların Zararlı Etkileri

Boyaların zararları etkileri ilk olarak üretim aşamasında karşımıza çıkmaktadır. Yoğun olarak kullanılan kimyasal maddeler üretim aşamasında işçilerin bu kimyasallara maruz kalmasına neden olur. Dolasıyla birçok hastalığa davetiye çıkarır. Genel olarak zararları; boyların içerdiği fenolün maddesi cilde temas ettiği takdirde ciltte şişme, soyulma gibi birçok duruma sebep olur. Mobilyalar için kullanılan boyalarda ise petrol kaynaklı birçok madde bulunmaktadır. Dolasıyla da sağlığı tehdit etmektedir. Sentetik boyalar ise tiner kullanılırken buharlaşma yaptığından ortamdaki oksijen seviyesini düşürür bu da solunum rahatsızlıklarına neden olur.

 

Kaynaklar

http://kisi.deu.edu.tr/bulent.cavas/ders/bok8.pdf

https://www.csb.gov.tr/dosyalar/images/file/boyauretim2.pdf

http://www.armatmuhendislik.com/mantolama_boya/boya/BOYA_NEDiR.pdf

Send this to friend