Anasayfa » Sektörler » Çevre ve Enerji Teknolojileri » Katalitik Konvertörler

Katalitik Konvertörler

Belki de çoğumuzun varlığını dahi bilmediği ama otomobillerimizde görevi gereği olmazsa olmaz bir ekipman vardır ki “Katalitik Konvertör” ismiyle adlandırılır. Peki, neden bu kadar önemlidir? İçten yanmalı motorlarda yanma sonucu oluşan zararlı gazları, daha az zararlı hale getirmek amacıyla bu ekipmanlar kullanılmaktadır. Evet, adından da anlaşılacağı gibi bu işlem, katalizörlerin kullanıldığı kimyasal reaksiyonlar ile gerçekleşir.

Motorda yanma sonucu oluşan ve doğa için zararlı olan yanmamış hidrokarbonlar (HC), karbon monoksit (CO) ve nitrojen oksitler (NO2), bu dönüştürücü yardımı ile karbon dioksit (CO2), su (H2O) ve nitrojene (N2) dönüştürülürler. Tüm bu kimyasal reaksiyonları katalizlemek amacıyla, platin (Pt), rodyum (Rh) ve paladyum (Pd) katalizörleri kullanılmaktadır.

Katalitik konverterlerin yapısında genellikle seramik dolgular kullanılır. Bu dolgular, katalizörlerin destekleneceği yüzey alanını arttırırlar. Bunun yanı sıra, silika ve alümina karışımından oluşan bir kaplama da dolgulara eklenerek, yüzey alanı daha da arttırılmaktadır. Katalizörler de kaplamaya eklenirken, oksidasyon ve indirgeme reaksiyonları bu kısımda gerçekleşir.

Aşağıdaki verilen reaksiyonlar konvertörlerde gerçekleşen reaksiyonlardır.

2NOx → xO2 + N2

2CO + O2 →2CO2

CxH(2x+2)+ 2xO2 → xCO2 + 2xH2O

Bilinmelidir ki katalitik konvertörün yüksek verimi için motor, belirli bir hava ve yakıt oranı ile çalışmalıdır. Bu oranda çalışmayı sağlamak amacıyla, sensörlerden yararlanılır ve sensörler yardımıyla yakıt miktarı ayarlanarak, istenen oran sağlanır. Önemli bir diğer nokta ise kurşunun katalizör verimini düşürmesidir. Yani kurşunlu benzin kullanılması halinde, katalizörlerin yüzeyi kaplanır ve katalitik aktiviteleri azalarak görevini yerine getiremez hale gelirler. Bu nedenle kurşunsuz benzin tercih edilmelidir. Sağlıklı koşullarda çalışan katalitik konvertörler ile %90’dan fazla verim elde edilerek, zehirli gazlar daha az zehirli gazlara dönüştürülerek, egzozdan dışarıya verilir.

Katalitik konvertörlerin otomobillerdeki konumunu, içinde gerçekleşen reaksiyonları ve çalışma prensibini aşağıdaki video ile daha iyi anlayabilirsiniz.

Kaynaklar

 

Send this to friend