Anasayfa » Sektörler » Çevre ve Enerji Teknolojileri » MUTFAK ATIKLARINDAN EVSEL GÜBRE

MUTFAK ATIKLARINDAN EVSEL GÜBRE

Çevreci yaşamı bugün bir çoğumuz benimseyerek neler yapabiliriz diye düşünüp, araştırmalar yapıyoruz. En başlangıç düşünce olarak evdeki atıklar sorun oluyor ve çevreye en az zarar ile nasıl bu işin içinden çıkarız diye düşünüyoruz. Araştırma yaptığımızda karşımıza kompost diye bir terim çıkıyor. Gelin şimdi kompostu açıklayalım ve evimizde yapabileceğimiz ufak tefek atık değerlendirmenin çevremiz için yararlı olduğuna bakalım.

Kompost; hemen her türlü organik atığın bir araya getirilerek çürütülmesi sonucu elde edilen doğal bir gübredir. Kompost toprağın hava almasını, işlenebilmesini ve su tutma kabiliyetini arttırır. Mutfağımızdan çıkan atıklarında geri dönüştürülmesini ‘çöp’ olmamasını sağlar. Başka bir ifade ile kompostlama, ayrışabilir organik maddelerin mikroorganizmaların aktiviteleri sonucu biyokimyasal yolla oksijenli koşullarda parçalanmaya tabi tutularak, hiçbir patojen mikroorganizma içermeyen, bol miktarda bitki besin elementleri ihtiva eden, organik madde bakımından zengin, su tutma kapasitesi yüksek, sağlık yönünden zararsız bir tür organik humusun oluşturulması olayıdır. Bu humusça zengin maddeye kompost denir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 3. maddesinde; organik esaslı katı atıkların oksijenli ortamda ayrıştırılması suretiyle üretilen toprak iyileştirici madde kompost olarak tanımlanmaktadır.

Peki bu kompostu bahçemiz yoksa yapmamız mümkün değil mi? Çiçeklerim için doğal gübre yapamaz mıyım?  Tabi ki; kompost için oksijensiz bir ortam yaratmak evimizdeki bir poşetin içinde bile yapmak mümkün. Bu yazımızda her iki yöntemide açıklayacağız.

Bahçem yok apartmanda oturuyorum kompost nasıl yaparım?

•İlk olarak doğada çözünebilen bir poşet seçiyoruz

  • Poşetimizi bir çöp kovasına yerleştiriyoruz ve içerisine üzerinde film kaplı olmayan kağıtları , gazeteleri, ilaç prospektüslerini, tuvalet kağıdı rulolarını , karton kutular ve kağıt havlular gibi benzer malzemeleri keserek veya yırtarak çok kalın olmayan bir tabaka halinde poşetin dibine döşüyoruz.
  • Çöpün komposta dönüşmesi için bit takım hızlandırıcı bakterilerden yardım alıyoruz. Laktik asit bu konuda çok iyidir ve bu iş için ekşi maya kullanılabilir. Eğer evinizde ekşi maya yoksa azıcık yoğurt veya kefirde aynı işi görecektir. Kağıtların üzerine hafifçe serpiştirilebilir.
    • Organik atıkları atma vakti! Sebzeler ,meyveler , kabukları , çekirdekleri, çay atıkları, suyu süzdürülmüş pişmiş yemek aşırıya kaçmadan üzerine dökülebilir.
    • Poşet çöple doluncaya kadar, her kullanımda havası alınıp ağzı sıkıca kapatılmalıdır. Hatta üzerine ağırlık koymak daha iyi bir sonuç almamıza etken olabilir.
    • Çöpleri doldururken arada ince tabakalar halinde kırpıntı kağıtlar eklemeye devam edelim.
    • Poşeti en az 2 ile 4 hafta ağzı sıkıca kapalı, hava almayacak şekilde beklettikten sonra topraklarınıza katabilirsiniz.
  • Saksı çiçekleriniz için gübreniz hazır!

    Kendi bahçemde nasıl kompost yaparım?

    Kompostun içine temel olarak azot bakımından zengin ‘yeşil malzeme’ ve karbon bakımından zengin ‘kahverengi malzeme’ olarak gruplandırabileceğimiz iki çeşit malzeme koyabilirsiniz.

    Kompostun içeriğinde üçte bir oranında azotça zengin yeşil malzeme ve üçte iki oranında da karbon bakımından zengin kahverengi malzeme olmalı. Ayrıca çürümeyi hızlandırmak için taze kesilmiş yeşil otlar ve su da kullanılır.

    Önce kahverengi malzeme koyulur, üzerine yeşil malzemelerden koyulur. Bu böyle kabınız dolana dek devam eder. Karışım çok kuru hale gelirse, biraz suyla ıslatabilirsiniz. Aynı zamanda vıcık vıcık da olmaması gerekiyor, eğer çok sulu bir karışım haline gelirse biraz daha kahverengi malzeme ekleyebilirsiniz.

    • Hazırlanması yaklaşık 18 gün sürecek olan kompostumuz için 1 metreküplük hacimde bir ortam yeterli olacaktır.
    • Kompost doğrudan toprak zeminden oluşmamalıdır. Bunun için ilk önce zemin için çalılık kurumuş yaprakları kullanabiliriz.
    • Şimdi de sıra kompostun içeriğini oluşturacak malzemelerin uygun miktarlarda ve oranlarda hazırlanmasına gelmiştir. Neden böyle bir şey yapıyoruz? Çünkü kompostun doğru kıvamda ve doğru değerlerde olabilmesi için karbon, azot gibi önemli minerallerin dengelenmesi gereklidir.
  • Karbon ve azot miktarı yüksek olan materyallere bakacak olursak,

    Karbon oranı yüksek olan materyaller:

    • Meyve atıkları
    • Yapraklar
    • Odun/kül
    • Kağıt
    • Talaş

    Azot oranı yüksek olan materyaller:

    • Mutfak atıkları
    • Gübre
    • Yosun
    • Çim

    Gördüğünüz gibi meyve atıkları dışında mutfaktan edineceğiniz atıkların neredeyse tümü azotça zengindir. Karbon oranı ise daha çok doğadan bulunacak materyaller ile dengelenecektir.

    • İlk önce mutfak atıklarını yeşil otlarla ve suyla karıştırıp tepkime başlangıcına uygun duruma getiriyoruz.. Burada suyun ölçüsü; karışımdan bir avuç alıp sıktığımız zaman suyun ne çok kuru, ne de bir damla bile damlamayacak kıvamda olması gereklidir. Az olması veya fazla olması tepkimeyi engeller, kaliteyi dahi düşürebilir.
    • Daha sonra azotça zengin olan mutfak atıklarına orantılı olacak şekilde karbonca zengin olan malzemelerden ekleme yapıyoruz ve yakma işlemini başlatıyoruz. Karbon içeriği için ağaç dalları ve odunlar tavsiye edilir. Çünkü aynı zamanda ara katmanların hava almasını da kolaylaştıracaktır. Yanma işleminden sonra elimizi kompost taslağına soktuğumuz zaman uzun süre tutamayacak kadar ısınmış olması gereklidir. Aksi halde karbon-azot oranında bir dengesizlik var veya su miktarını gözden geçirmek gerekli demektir. Bu durumda azot ağırlıklı materyallerden ekleme yaparsanız yanma kolaylaşacaktır. Tabii sonrasında bunun da karbon, su ve oksijen oranını dengelemeniz gerekir. Bu şekilde ideal kıvamı elde ettikten sonra kompostu 4 gün bekletmeniz gereklidir. Eğer hava yağmurlu ise üzerine bir branda çekebilir ve tepkimenin zarar görmeden devam etmesini sağlayabilirsiniz.
    • 4. günden sonra yanan ve birkaç gündür oluşmakta olan kompostu dıştan içe doğru karıştırıyoruz. Daha sonra tekrar dinlendirerek 6., 8., 10., 12., 14., 16. ve 18. günlerde aynı işlemleri yapıyoruz. 18. günün sonunda humuslu, mis kokulu ve verimli kompostumuz kullanıma hazır..

    Resimli olarak anlatımından takip edebilirsiniz..

    Kompost yapımı belirttiğimiz gibi; evde kompost hazırlama tarifi onlarca yöntemden sadece biridir ve temel amacı mutfak atıklarını değerlendirmek ve çevre –hava kirliliğinin bir nebzede olsa önüne geçmektir. Evinizin mutfağından çıkan atıklara çöp değilde kompost diyor olmaktır.

Send this to friend