Anasayfa » Sektörler » Çevre ve Enerji Teknolojileri » TNT’ye Karşı Bitkiler Direniyor!

TNT’ye Karşı Bitkiler Direniyor!

Alman kimyager Joseph Wilbrand 1863 yılında TNT’yi bulduğunda onun patlayıcı özelliğinden habersizdi. Ancak 1900’lü yıllarda patlayıcı olarak kullanılmaya başlanmasıyla günümüzde halen terör olaylarında adını sıklıkla duyduğumuz, çok kullanılan patlayıcı madde türlerinden biri haline geldi. TNT’ nin bitkiler üzerindeki etkisinin incelendiği bir araştırmada, bitkilerin genellikle gelişimini ve büyümesini engellediği görüldü. Bitkilerin TNT’ye gösterdiği bu duyarlılık bilim adamlarını harekete geçirdi.

İngiltere’de York Üniversitesi’nden Elizabeth L. Rylott, Neil C. Bruce ve çalışma arkadaşları bitkilerin TNT’ye duyarlılığının nedenini araştırırken “Arabidopsis”  adlı bitki türü üzerinde bir genetik mutasyon keşfetti. Genetik mutasyonlu bu bitkinin TNT döşenen toprağa ekildiğinde TNT’yi etkisiz hale getirebilme niteliğine sahip olduğu görüldü. Araştırmacılar bu keşfin, bitkilerin TNT ile kirlenmiş toprağın temizlenmesinde kullanımı gibi bitkisel ıslah çalışmaları için yeni stratejiler sunduğunu düşünüyor.

Arabidopsis thaliana genellikle biyolojik genetik çalışmalarda kullanılan küçük, tohumlu bir bitkidir. Bitkideki monadehidroaskorbat redüktaz 6 (MDHAR6) enzimi, bitkinin mitokondri ve diğer organellerinde TNT‘yi azaltır. Bu proses atmosferik oksijenle kolaylıkla reaksiyon veren radikalleri oluşturur. Bu zararlı reaktif oksijen türlerinin ardışık üretimi, bitki köklerinin gelişmesinin önlenmesine ve hatta bitki ölümüne yol açar. Yani TNT hücre içine nüfuz ettiğinde, MDHAR6 genindeki C vitamini üretme görevi verilen enzimler tarafından, zehirli kimyasallar üretilir. Dolayısıyla, MDHAR6’nın zehirli maddelerle mücadele etme işlevinin TNT ile karşılaştığında tersine döndüğü görülür.

Fakat araştırmacıların bulgularına göre, TNT ile kontamine olmuş ortam içinde gelişen bitkilerin bazı örneklerinde, kök gelişimi etkilenmemiş görünüyordu. Bu yeni bir buluşa yol açtı. MDHAR6 için mutant gen taşıyan bitkilerde bağışıklık sistemi normal bir şekilde işlemeye devam eder, kusurlu enzim TNT ile etkileşmez. Bunun yerine, TNT’yi parçalarına ayırır ve bitkisel dokularda etkisizleştirir.

Ontario’da Waterloo Üniversitesi’nden Bruce M. Greenberg, araştırmayı “çalışmanın çok ilginç ve mükemmel parçası” olarak adlandırdı . Ona göre, azalan TNT ve bunu izleyen reaktif oksijen türlerinin üretimi ile ortaya çıkan MDHAR6’nın keşfi, bitkilerin içindeki patlayıcıların toksikolojisini anlamak için özel bir öneme sahipti.

Paris-Saclay Bitki Bilimi Enstitüsü’nden Graham Noctor ‘a göre ise bu çalışma, TNT bileşiğine daha dirençli bitkiler yapmak için umut veren, alternatif stratejilerin belirlenmesinde önemli bir adımdır. Geleneksel ıslah teknikleriyle bitki, enzimden yoksun bırakılarak TNT’ye daha dayanıklı olan çimen gibi bitkiler üretilebilir. Bu yolla yeniden bitki yetiştirilmesiyle, TNT ile kirlenmiş bölgelerde TNT’nin topraktan uzaklaştırılması sağlanır.

 

 

Kaynaklar

Explosive news: Plants can fight back against TNT pollution – researchers, Erişim Tarihi 21 Eylül 2015, http://www.reuters.com/article/2015/09/03/us-science-tnt-idUSKCN0R322J20150903

Mutant Enzyme Helps Plants Tolerate TNT, Erişim Tarihi 22 Eylül 2015, http://cen.acs.org/articles/93/i35/Mutant-Enzyme-Helps-Plants-Tolerate.html

Mayın yiyen bitki keşfedildi, Erişim Tarihi 21 Eylül 2015, http://www.yeniasya.com.tr/bilim-teknoloji/mayin-yiyen-bitki-kesfedildi_356125

 

 

Send this to friend