Anasayfa » Sektörler » Mühendislik Tasarım ve Dizayn » Uçakların Karlı Havalarda Olmazsa Olmazı: Buz Eritici Sıvılar

Uçakların Karlı Havalarda Olmazsa Olmazı: Buz Eritici Sıvılar

Uçaklar, gerek kısa gerekse uzun mesafeli yolculuklar için, her türlü koşullar göz önünde bulundurularak dizayn edilir. Daha güvenli bir uçuş için tüm olasılıklar düşünülüp herhangi bir problem gerçekleşmesi halinde sorunu ortadan kaldıracak çözümler oluşturulur.

Olası kötü hava koşulları, uçuşu tehlikeye sokabilecek problemlerden biridir. Kötü hava koşullarından en çok uçak kanatları etkilenir. Uçak kanatları uçağın en önemli kısımlarından biridir. Uçağın güvenliğini direkt olarak etkileyen kanatlar, kötü havalarda üzerine tabaka birikmesi sonucu uçuşu engelleyebilir ve güvenliği tehlikeye sokabilir. Bu tehlike, özellikle karlı havalarda söz konusudur. Kar yağdığında veya eksi dereceli havalarda, kanatlarda fazla kar birikebilir ve donma sonucu buzlanma gerçekleşebilir. Bu da uçuş için oldukça tehlikeli bir durumdur.

Uçak kanadında bu şekilde kar ve buz birikmesine “contamination(kirlenme) adı verilir. Biriken kar ve buz, kanadı ağırlaştırır ve kanat üzerinden geçen akımı bozarak kanatların kaldırma kuvvetinin azalmasına neden olur. Bu birikme, uçak kanatlarının aerodinamik şeklini bozararak geri sürüklenme (perde) etkisi yapar. Bunlara ek olarak, buzlanma yatay ve dikey kuyruk, kanatçıklar ve flaplar (uçak kanatlarının istendiğinde açılıp uzayan parçaları) gibi hareketli kısımların hareket mekanizmalarını (menteşe, küçük hareket motorları)sıkıştırarak çalışmasını engeller.

Uçak kanadındaki kar ve buzu yok etmek için, kimyasal bir sıvı kullanılmaktadır. İngilizcesi ‘deicing fluid’ olan bu sıvı Türkçe ’ye “buz eritici sıvı” olarak çevrilebilir. Bu sıvı içerdiği kimyasallarla bu sorunu ortadan kaldırmakta ve kötü hava koşullarında daha güvenli bir uçuş sağlamaktadır.Bu buz çözücü sıvının ana bileşenleri ‘propilen glikol’ ve ‘etilen glikoldur’. Üreticiye bağlı olarak başka kimyasallar da eklenebilir.

Karlı havalarda, uçak kanatlarında bu sıvıyı kullanmak çok önemli ve gereklidir. Aksi takdirde, güvenlik tehlikeye girer ve hatta bu sıvının yokluğu kazaya bile neden olabilir. 1989 yılında Kanada’da Air Ontairo 1363 no’lu uçuş, kanat üzerinde biriken kar ve buzlar nedeniyle kalkışından kısa bir sure sonra kazayla sonuçlanmıştır. Kanatların ağırlaşması sonucu, kalkışın ilk saniyelerinde pistin sonunda yeterli yüksekliğe ulaşamayan uçak, ağaçlık bölgeye düşmüştür.

Bu sıvının uçaklara uygulanma işlemini aşağıdaki videodan seyredebilirsiniz;

KAYNAKLAR: 

 

  • “Air Ontario flight 1363 – Cold case”  http://aviationknowledge.wikidot.com/asi:air-ontario-flight-1363
  • “Parts of an Airplane and Their Functions”.  http://virtualskies.arc.nasa.gov/aeronautics/4.html
  • “Safe Winter Operations”. http://www.boeing.com/commercial/aeromagazine/articles/2010_q4/2/
  • “AIRCRAFT DEICERS”.  http://pubs.acs.org/cen/whatstuff/stuff/7901scit5.html
  • Görsel Kaynak: “Airplane deicing: The how and why”  http://edition.cnn.com/2010/TRAVEL/12/22/airplane.deicing/
  • Video Kaynak: “Aircraft De-Icing – Close Up, Details [HD] ” 

Send this to friend