Anasayfa » Sektörler » Sağlık ve İlaç Teknolojileri » Göz Boyayan Gıda Boyaları

Göz Boyayan Gıda Boyaları

Gözümüze sevimli gelen, ilgimizi çeken gıda boyaları sandığımız kadar masum mu? Renklendiricilerin kullanılması için Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nde şu durumlar için kullanılması uygun görülmüştür.

a) “Gıdanın renginin; işleme, depolama, paketleme ve dağıtımdan etkilenerek, görsel kabul edilebilirliğinin zarar görmesi durumunda gıdanın orijinal görünümünü geri kazandırması.”

b) “Gıdayı görsel olarak daha cazip hale getirmesi.”

Çok fazla işlenmiş maddeden kaçınmak için doğal renklendirici olan karotenoidler, klorofil, antosiyanin ve zerdeçallardan yararlanılır. Ancak doğadan elde edilen gıda boyaları sınırlıdır. İşte burada yapay gıda boyaları ortaya çıkar. Bu yapay gıda boyalarının raf ömrü daha uzundur.

c) “Renksiz gıdaya renk vermesi.’’
Bir şeyin tadına bakmadan öncelikle o yiyeceğin rengi, dokusu, şekli dikkatimizi çeker. Aslında yiyeceklerin rengi psikolojik olarak bizleri etkilemektedir. Psikoloji üstünde yarattığı etkilere bir göz atalım.

 

kıpkırmızı elma ile ilgili görsel sonucu

Örneğin kırmızı rengi ele alalım. Elma satın alırken hep en kırmızı ve parlak olanlar dikkatimizi çeker ve onları seçmeye çalışırız. Parlak kırmızı renk elma için bilinçaltında daha tatlı olduğu gibi bir his uyandırır. Mavi renk ise biraz daha kötü bir izlenim uyandırır yiyecekler için. Zehirli gibi bir algıya kapılırız ayrıca yapılan psikolojik bir araştırmaya göre iştahı kestiği bilgisi elde edilmiştir.

Birde bazı beklentiler vardır. Mesela portakal suyunun portakalın rengi gibi turuncu, vişne suyunun kırmızı olması. Bu gibi araştırmalar renklerin aslında ne kadar önemli olduğunu bir kez daha vurguluyor. İşte bu yüzden gıda boyaları pazarlama yönünden bakıldığında iyi bir araçtır.

Fda(Food and Drug Administration) sitesinde de yer alan gıda maddeleri listelenmiştir. Bu gıda katkı maddelerine ve kullanım alanlarına birkaç örnek ile daha yakından bakalım.
Koruyucular, gıdalarda meydana gelebilecek değişikliklerin olabildiğince yavaşlatılması ve tazeliğinin sürdürülebilmesi reçellerde, içeceklerde, soslarda, yağlarda ve birçok sebze ile meyvede kullanılır.
Emülgatörler, malzemelerin daha homojen karışması ve homojen durumun sürekliliği için salata sosları, fıstık ezmesi ve dondurulmuş olan tatlılarda kullanılır.
Lezzet arttırıcılar, yiyeceklerin zaten olan tatlarının daha da yoğunlaştırılması için kullanılır. Ve hemen hemen tüm işlenmiş yiyeceklerde bulunur.

Gazlar, gıdanın kaba yerleştirilmesinden önce veya sonra verilen gıdanın dışarı çıkmasını sağlar.

Renklendiricilere gelindiğinde ise ortam koşullarında dolayı rengini daha ön plana çıkarmak için yapay veya doğal yollarla elde edilir.Gazlar, gıdanın kaba yerleştirilmesinden önce veya sonra verilen gıdanın dışarı çıkmasını sağlar.
Doğal yoldan elde çok fazla işlenmiş maddeden kaçınmak için doğal renklendirici olan karotenoidler, klorofil, antosiyanin ve zerdeçallardan yararlanılır. Ancak doğadan elde edilen gıda boyaları sınırlıdır. İşte burada yapay gıda boyaları ortaya çıkar. Bu yapay gıda boyalarının raf ömrü daha uzundur.

Aldığımız gıdaların içindekiler bölümünü okuduğumuzda E ile başlayan kodlar vardır. Bu kodların ne anlama geldiğini birçok kişi bilmiyor.  E harfi ile başlamasını sebebi Europe kelimesinden dolayıdır.

Renklendiricilerin E kod aralığı E100 – E199 aralığıdır. Bu kodların birkaçına yakından bakalım.

e ile başlayan gıda kodları ile ilgili görsel sonucu

E100 Curcumin: Curcuma zerdeçal bitkisinin kökünden veya suni olarak elde edilir. Portakal sarısı bir rengi vardır. Peynir, margarin, pişmiş yiyeceklerde, konserveler, yoğurtlar ve soslar gibi yiyeceklerde  kullanılır.  Aşırı dozlarda tüketilmediği sürece bir yan etkisi yoktur.

E102 Tartrazine, FD&C Yellow No.5: sentetik azottan üretilmektedir. Daha çok hazır paketli puding, renkli içecek konserve gibi ürünlerde bulunur.

  gıda boyalı puding ile ilgili görsel sonucu

Birçok etkisi olduğu ancak tam olarak bunun onaylanmadığı bilinmektedir. Çocuklar tarafından tüketilmesi tavsiye edilememektedir. Avusturya ve Norveç’te yasaklanmıştır.

E142 Green S: Yeşil renkli sentetik kömür katranı türevidir.  Konserve bezelye, jöle sos paketlenmiş ekmek kırıntısı gibi ürünlerde kullanılır. Hipekraktivite, kurdeşen, uyku bozukluğu gibi etkiler yapabilir ancak dozunda kullanıldığı zaman bu etkiler görülmez. Bazı ülkelerde kullanımı yasaklanmıştır.

Bu gibi kodların genel olarak anlamlarını bilmek daha sağlıklı seçimler yapmamıza olanak sağlar.

Bir diğer aklımıza takılan konu olan tükettiğimiz gıdalarda böcek olup olmadığıdır. Aslında bu sorunun cevabı bazı yiyecekler için evet. Her ne kadar kulağa tuhaf gelse de çilek aromalı yoğurt ve kızılcık suyu gibi gıdalarda böcek vardır. Kokineal olarak bilinen bir böcekten elde edilen ekstrakt kırmızı renk elde etmek için kullanılmıştır. Her ne kadar böcek yeme düşüncesi kötü algılansa da bir zararı yoktur. Hatta kozmetik sektörüne de kırmızı renk elde etmek için girmiştir. Eğer yediklerinizin içinde bu boyanın olmamasını istiyorsanız etiketlerde carmine, carminid acid, cochineal, Naturel Red 4 gibi maddelerin olmamasına özen göstermelisiniz.

Send this to friend