Anasayfa » Sektörler » Sağlık ve İlaç Teknolojileri » Sigara Dumanında Bulunan Kimyasallar ve Etkileri

Sigara Dumanında Bulunan Kimyasallar ve Etkileri

Sigara-Dumanında-Bulunan-Kimyasallar-ve-Etkileri-01

Sigara kullanımının kansere sebep olduğu bilinen ve bilimsel olarak da kanıtlanan bir gerçektir. Sigarada bulunan nikotinin bağımlılık yaptığı herkes tarafından bilinse de sigara dumanındaki diğer kimyasalların insan vücudu ve metabolizmasına etkileri herkes tarafından bilinmez. Hamilelikte kadınların sigara kullanması önerilmez bunun sebebi de diğer kimyasalların vücuda verdikleri zarardan dolayıdır.

Sigara dumanı çok sayıda organik bileşik içerir. İçerisinde yaklaşık olarak 7360 farklı bileşik bulunduğu tahmin edilmektedir ve bu sayı giderek daha da artmaktadır. Bu kimyasallardan 70 tanesinin insanlarda kansere neden olduğu bilimsel çalışmalarla teyit edilmiştir ve daha da fazlasının kanserojen etkiye sahip olmasından endişelenilmektedir.

Şimdi de bu zararlı kimyasalları daha yakından inceleyelim. İlk olarak nikotini açıklamak gerekirse; nikotin, kahvenin de dahil olduğu alkaloit grubunun bir üyesidir. Bir sigarada ortalama 10 mg nikotin bulunur. Sigara dumanında bulunan nikotin solunduğunda kan dolaşımına katılır ve beyine ulaştığında nörotransmitterlerin üretimini arttırır. Nikotin, nörotransmitter asetilkolin (ACh) kimliğine bürünür ve ACh reseptörlerine bağlanarak vücutta dopamin üretimini arttırır. Bu da sigaranın bağımlılık yapmasına sebep olur. Ek olarak, yüksek dozda alınan nikotin insanda zehir etkisi göstermektedir.

Sigara dumanında bulunan diğer kimyasal bileşikler ve etkileri şu şekildedir:

N-Nitrozaminler

N-Nitrozaminler, nitrojen içeren organik bileşiklerin büyük bir sınıfıdır. Üzerine çalışmalar yapılan Nitrozaminlerin çoğunluğu DNA’da mutasyonlara neden olmakta ve bazıları da kanserojen etkisi göstermektedir. NNK (nikotin kaynaklı nitrozamin keton) ve NNN kimyasallarının kanserojen etkisinin çok yüksek olduğu düşünülmektedir. Araştırmalar tütün nitrozamin miktarlarının değişkenlik gösterdiğini ortaya koymuştur.

Benzen

Orman yangını ve volkanik patlama gibi olaylar sonucu doğal olarak da üretilebilen organik bir kimyasaldır. Ancak, insanların bu kimyasala maruz kalması daha çok sigara ile olur. İnsanlar ve hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar ile benzenin kanserojen bir kimyasal bileşik olduğu kanıtlanmıştır. Laboratuvar ortamında yapılan çalışmalarda ise benzenin kemik iliğindeki kromozomlarda değişime yol açtığı gözlemlenmiştir. Kemik iliğinde yeni kan hücreleri oluşturulur ve iliğin zarar görmesi anemi (kansızlık) hastalığına yol açabilir.  Ayrıca benzen kandaki diğer bileşenlerin de seviyesini düşürür.

Aromatik Aminler

Aromatik aminler; pestisit, plastik ve ilaç sentezinde kullanılan bileşik sınıfıdır. Aromatik aminler ayrıca sigara dumanında bulunurlar. Etrafa yayılan dumandaki aromatik amin miktarı, sigara kullanıcısının ciğerlerine çektiği dumandakinden daha fazladır. Bu kimyasalların bir kısmının kanserojen etki gösterdiği teyit edilmiştir ve özellikle mesane kanserini tetiklediği tespit edilmiştir.

Formaldehit & Asetaldehit

Formaldehit ve asetaldehit, aldehit sınıfında bulunan bileşiklerdir. Asetaldehit, sigara dumanında en çok bulunan kanserojen maddedir ve tükürük içinde çözünebilir. Bu kimyasallların her ikisi de deride, gözde, boğazda, mukoza zarında ve solunum sisteminde tahrişe yol açar.

1,3- Bütadien

1,3- bütadien, iki çift bağ içeren basit bir hidrokarbon molekülüdür. 2003 yılında yapılan bir çalışmada sigara dumanında bulunan kimyasallar kanser ve kalp rahatsızlığı risklerine göre sıralanmıştır. Bu listede 1,3- bütadien kanser riski en yüksek olan kimyasal olarak belirlenmiştir. Bu kimyasal ayrıca embriyoların deformasyonuna sebep olmaktadır. Yapılan araştırmalar sonucunda, bütadienin hamilelik süresince solunmasının bebekte doğuştun özür riskini arttırdığı gözlemlenmiştir.

                                           

1,3-bütadien moleküler yapısı

1,3-bütadien moleküler yapısı

Akrolein

Doymamış bir aldehit çeşidi olan akrolein, zehirli bir bileşiktir. Gözlerde, ciltte ve solunum sisteminde tahrişe sebep olmaktadır. Akroleinin akciğer kanserine neden olduğunu gösteren ipuçları olsa da, kanserojen olduğu henüz bilimsel olarak kanıtlanamamıştır. Ancak, DNA’da mutasyona sebep olduğu bilinmektedir. Akrolein ayrıca kalp rahatsızlıklarını tetikler ve sigara dumanında en çok bulunan kimyasallar biridir.

Poliaromatik Hidrokarbonlar

Poliaromatik hidrokarbonlar, organik bileşiklerin eksik yanmaları sonucu oluşmaktadırlar. Birçoğunun mutajenik, kanserojen ve teratojenik olduğu belirlenmiştir. Bunların arasında en etkilisi Benzo-a-piren’dir. Poliaromatik hidrokarbonun rahimde fazla bulunması halinde bebekte düşük IQ ve çocukluk astımı görülür.                            Sigara-Dumanında-Bulunan-Kimyasallar-ve-Etkileri-03                                                         

Kaynaklar

http://evidencebasedliving.human.cornell.edu/2012/11/08/new-evidence-on-smoking-and-pregnancy/

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53014/http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK53014/

http://www.compoundchem.com/2014/05/01/the-chemicals-in-cigarette-smoke-their-effects/

http://chemistry.about.com/od/factsstructures/ig/Chemical-Structures—B/1-3-Butadiene.htm

Send this to friend