Anasayfa » Sektörler » Tarım ve Gıda Teknolojileri » Dondurma, sıvı nitrojenle bir başka güzel!

Dondurma, sıvı nitrojenle bir başka güzel!

Yaz geldi, hem de ne yaz! Bu yıl sıcaklar adeta kavuruyor. Sıcaktan kaçmak mümkün değil ama keyfini yaşamak elimizde… Nasıl mı? Çilekli, sade, karamelli, çikolatalı ya da aklınıza ne çeşidi geliyorsa, bir dondurmaya kim hayır diyebilir?

M.Ö 4. yüzyılda ilk kez Roma’da keşfedildiğinde içeriğinde sadece kar ve meyve karışımı bulunuyordu dondurmanın. İnsanoğlu 13. yüzyılda süt ve meyveyi buz ile karıştırarak dondurma üretmeyi öğrendi. 1900’lü yılların başında buzun yerini soğutucu makinelerin alması dışında tam 8 yüzyıl bu yöntem kullanıldı. Hemen her alanda mucizeler yaratan kimya, sonunda bu lezzete de el attı ve yüzyıllar sonra yepyeni bir yöntemle, sıvı nitrojenle yapılan dondurmalarla tanıştırdı insanoğlunu…

Sıvı nitrojenden dondurma yapımı, bir süreden beri bilinmekle birlikte günümüzde oldukça yaygınlaşmakta. Ülkemizde de bazı işletmeler bu tarifi uyguluyor ve müşterilerine sıvı nitrojenden üretilmiş, oldukça da lezzetli dondurmalar sunuyor.

Sıvı nitrojenden dondurma yapmanın tarifini vermeden önce, isterseniz kısaca bu maddeyi tanıyalım. Soluduğumuz havanın %78’inin azot, %20’sinin oksijen, %2’sinin ise diğer gazlardan oluştuğunu hepimiz biliriz. Kimya ile yakından ilgili olmayanların bilmediği ise nitrojen ile azotun aslında aynı olduğudur. -320 fahrenhayt yani  -196 derecede bile sıvı halde kalabilen azot, yani nitrojen,  renksiz, kokusuz ve tatsız bir madde. Sıvı nitrojen, yiyeceklerin dondurulması,  uçak ve otomobil lastiklerinin şişirilmesi, siğil ve kanser riski taşıyabilecek cilt yaralarının alınması, tüp bebek uygulamaları başta olmak üzere çok değişik alanlarda kullanılıyor.

dondurma-sivi-nitrojenle-bir-baska-güzel-1

Peki, sıvı nitrojenden dondurma nasıl yapılır, aşamaları nelerdir? Öncelikle sıvı nitrojeni gaz üretimi yapan firmalardan tüple satın almanın mümkün olduğunu hatırlatalım. Dondurma için gerekli malzemeler süt, meyve karışımları ve diğer aromalar bir kapta karıştırılır. Karışım istenilen kıvama geldiğinde tüpteki sıvı nitrojen, direkt olarak veya boruyla karışımın bulunduğu kaba aktarılır.  Kısa bir karıştırma işleminin ardından dondurma servis edilmeye hazırdır.

Sıvı nitrojenden dondurma yapımı çok basit görünse de, dikkat, bilgi ve tecrübe gerektiriyor. Öncelikle tüpteki nitrojenin ciltle temas etmemesi büyük önem taşıyor. Sıvı nitrojenin cilde temas etmesi halinde soğuk yanması denilen, ciddi sonuçları olan vakalarla karşılaşmak mümkün. Ayrıca, gözle temas halinde de önemli görme kayıplarıyla karşı karşıya kalabiliyoruz. Bu yüzden özel giysiler ve gözlük kullanmak gerekiyor.

Unutmayın ki, tecrübeli ve bilgili olmadan bunu yapmak son derece tehlikeli! O yüzden lütfen evde denemeyiniz!

Sıvı nitrojenden yapılan dondurmanın, klasik yöntemlerle yapılanlara göre iki avantajı bulunuyor. Birincisi saatler süren dondurma üretim süreci birkaç dakikaya iniyor. Klasik yöntemde hazırlanan karışımları saatlerce soğutucuda bekletip, sürekli karıştırmak gerekirken, yeni yöntemde karışıma sıvı nitrojen ilave edilmesiyle birkaç dakikada dondurma hazır hale geliyor. İkincisi ise daha yumuşak ve pürüzsüz olmasıdır. Donma çok hızlı olduğu için, buz kristallerinin oluşumu gerçekleşmiyor, dolayısıyla yerken ağızda daha yumuşak ve pürüzsüz bir his veren nefis bir dondurma elde ediliyor.

Kimya ile günlük yaşantımızın her alanında karşılaşmak mümkün.  Hayatla iç içe bir bilim dalı kimya. Bugün burada çok sevdiğimiz bu serinletici lezzet dondurmaların imalatında kimyanın yeni rolünü öğrendik. Bakalım yarın nerede, nasıl bir buluşla karşımıza çıkacak?

Kaynaklar:

“Liquid Nitrogen Ice Cream”, Erişim Tarihi: 08.07.2016,  http://users.physics.harvard.edu/~horowitz/recipes/icecream.pdf

“Liquid Nitrogen Ice Cream”, Erişim Tarihi: 08.07.2016, http://www.stevespanglerscience.com/lab/experiments/liquid-nitrogen-ice-cream/

“Liquid Nitrogen Ice Cream”, Erişim Tarihi: 08.07.2016, https://www.chefsteps.com/activities/liquid-nitrogen-churned-ice-cream%3Eps.com/activities/liquid-nitrogen-churned-ice-cream

“Liquid Nitrogen Ice Cream”, Erişim Tarihi: 08.07.2016, http://chemistry.about.com/od/moleculescompounds/a/liquidnitrogen.htm%3E

 

 

Send this to friend