Anasayfa » Sektörler » Tarım ve Gıda Teknolojileri » İnsektisitin Canlılara Etkisi

İnsektisitin Canlılara Etkisi

Bugün menüde ne var? Her gün tüketilen gıdalar ne kadar sağlıklı ve güvenli?

Bilindiği gibi tükettiğimiz bitkisel ve hayvansal kaynaklı gıdaların tamamına yakını bitki floralarına bağlı olarak üretilirler. Peki, bu bitkilerin yetiştirilme koşulları sağlığa ne ölçüde yararlıdır ?

Besin değeri taşıyan bitkilerin amacına uygun yetiştirilmesi için doğa zararlılarına karşı birtakım mücadelelerin yapılması gerekmektedir. Aksi halde ürün verimi düşmektedir. Bu mücadeleler pestisit adı verilen kimyasal maddeler ile yapılmaktadır. Bitki zararlılarının cinsine göre pestisitler altı ayrı gruba ayrılırlar.

Tablo 1. Pestisit çeşitleri

Pestisit Çeşidi Bitki Zararlıları
İnsektisit Böcekleri yok eden
Herbisit Yabani otlara karşı
Rodendisit Kemiricilere karşı
Fungusit Mantarlara karşı
Mollusit Sümüklü böceklere karşı
Akarasit Uyuz böceklerine ve parazitlere karşı

Pestisitler, bitki zararlılarıyla başa çıkarak yüksek kalitede ürünler almamıza yardımcı olurlar. Aşırı miktarda kullanımları ise çevre kirliliğine neden olmaktadır. Pestisitler, zararlıların metabolizmalarını parçalayarak veya merkezi sinir sistemlerine etki ederek onları yok ederler.

Bitki zararlıları arasında en çok hasarı veren böceklerdir. Böceklere karşı kullanılan insektisitler genelde spesifik enzimleri inhibe ederek veya sinir uçlarında bulunan kimyasal nörotransmitterleri etkileyerek böceklerin gelişmiş sinir sistemlerinde deformasyona yol açarlar.

insektisitin-canlilara-etkisi-01

Böceklere karşılı etkili olan insektisitler de kendi içinde Klorluhidrokarbon yapısındaki insektisitler ve organik fosforlu insektisitler olmak üzere iki gruba ayrılırlar.

1)Klorluhidrokarbon Yapısındaki İnsektisitler: Bu grup insektisitler bileşikte bulunan klor sayısına göre çeşitli türlere ayrılırlar. Bunlardan en bilinenleri; DDT (diklorodifeniletan), aldrin ve dieldrin (klorlu siklodien) ve BHC (klorlu benzen) maddeleridir. Bu maddeler doğada uzun yıllar bozunmadan kalırlar, besin zinciri yoluyla diğer canlılara ve onlardan da insanlara kadar ulaşabilirler. İnsanlarda bu maddeler yağ dokuda çözündükleri için vücutta birikmekte, kanser riski oluşturmaktadırlar. Günümüzde bu tarım ilaçlarının kullanımı ülkelerce yasaklanmış veya kısıtlanmıştır.

2)Organik Fosforlu İnsektisitler: Böceklerin eritrositlerinde, akciğerlerinde, dalağında, sinir uçlarında ve beyinlerinin gri bölgelerinde bulunan kolinesteraz maddesini inhibe ederler (etkisiz hale getirirler). Organik fosforlu insektisitler, sinapslarda asetilkolin birikimine neden olarak, böceklerde felce yol açarlar. Bu bileşiklerin inhibisyon özelliklerine göre direkt (DFP, TEPP) ve indirekt (malathion) olmak üzere iki çeşidi bulunmaktadır. Bu tarım ilaçlarının birçok fatal ve akut zehirlenmeye yol açtığı bilinmesine rağmen, günümüzde hala kullanılmaktadırlar.

İnsektisit kullanımı bitkilerde verimli ve kaliteli ürün almayı sağlasa da aslında insan sağlığı için oldukça zararlıdır. Bu yüzden, tükettiğimiz besinleri güvenilir kaynaklardan temin etmeliyiz. Günümüzde tarım bakanlıklarının çalışmalarında, biyolojik mücadeleyi arttırıp insektisit kullanımını azaltacak yönde ve organik tarıma yönlendirilecek şekilde teşvikler bulunmaktadır.

Kaynaklar

  1. Sevim, R., Akdeniz Üniversitesi, Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü, Toksikoloji Pestisitler, Antalya,2011. http://www.biyoakademi.com/FileUpload/op321613/File/rasim_sevim_pestistler.pdf
  2. Güley, M., Vural, N., Ankara Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Toksikoloji, Ankara,1978. http://kitaplar.ankara.edu.tr/dosyalar/pdf/306.pdf
  3. Bursa klinik tıp laboratuvarı, kolinesteraz pdf http://www.guventip.com.tr/panel/r_dosya/kolinesteraz(psodokolinesteraz).pdf

Send this to friend